iriston.com

БРАТ НА БРАТА

Картинка Нужно смотреть в корень вещей. А корень в системе хозяйства. Шел процесс смены натурального хозяйства и патриархально-родового быта с моральным авторитаризмом, — хозяйством меновым, промышленным, капиталистическим с критицизмом и индивидуализмом. В этот переходный момент и застал осетинский народ шквал революции. Тридцать лет тому назад жизнь осетина, жившего натуральным хозяйством, была нормирована неписаным законом — обычаем. Обычай предусматривал каждый его шаг от колыбели до могилы. Процесс жизни был прост, и сама жизнь была трафаретом. Но этот трафарет стал портиться от соприкосновения горского аула с русским городом. А это соприкосновение усиливалось, так как более развитая хозяйственная жизнь русского народа побеждала примитивные формы хозяйства осетина, одновременно переплетаясь с этими формами во все более и более тесный узел. В жизни осетина все чаще стали появляться моменты, не предвиденные трафаретом. Обычай перестал поспевать за жизнью. Вот где начало гибели худинага...
Подробнее...
iriston.com

Мах дзырд дæттæм...

Фæстаг рæстæг нæ алыварс цы фыдракæндтæ æмæ фыдбылызтæ цæуы, уыдоныл сагъæс кæнгæйæ, Ирыхъæуы фæсивæд æрæмбырд сты Хуыцауы Дзуары кувæндоны бын.
Рауад сын æргом æмæ бæрнон ныхас нæ ирон царды хæрзæгъдаудзинады бындур бахъахъхъæныны охыл. Æмбырды архайджытæ фæсидтысты Ирыстоны се ’мгар лæппутæ æмæ чызджытæм.
Подробнее...
iriston.com

Кто есть кто в Нартском эпосе (книга 2)

Картинка В начале этой книги хочу отдать должное В. Миллеру и Ж. Дюмезилю. Они собрали и популяризовали Нартский эпос. Благодаря им о нем узнали за рубежом, но они, к сожалению, не разгадали, не раскрыли главной тайны сказаний. Тайна эпоса заключается в том, что в нем красной нитью проходит история развития металлургии. Закодированные секреты изготовления, закалки и обработки стали изложены в сказаниях до мелочей.
Подробнее...
iriston.com

СЛАВНЫХ ПРЕДКОВ ИМЕНА

Картинка В данной работе автором собранно около двух тысяч имен иранского корня, зафиксированных в письменной и эпической традиции. Книга охватывает большой временной отрезок с момента первого появления упоминаний о киммерийцах (VIII в. до. нашей эры) и до наших дней. Здесь приведены имена аланов, бактрийцев, кидаритов, киммерийцев, кушанов, массагетов, роксоланов, савроматов, саков, сарматов, скифов, тохаров, хорезмийцев, эфталитов, языгов, ясов, и конечно осетин, в общем всех кого в научном мире принято называть восточными (или северными) иранцами.
Подробнее...
iriston.com

Дзæуджыхъæуы 42-æм скъолайы разамонæг æмæ ахуыргæнджыты коллективы СИДТ

Ивгъуыд аз нæ телеуынæнæй кодтой æнахуыр ныхæстæ, ЮНЕСКО-йы бæрæггæнæнтæм гæсгæ, дам, ирон æвзаг хауы, чи сæфы, уыдонмæ. Уый та куыд?! Ирыстон ис, наци ис, ирон æвзаг ис, уæд хъуамæ куыд фесæфа?! Æви, ирон ныййарджытæн цы сывæллæттæ гуыры, уыдон ирæттæ не сты æмæ ирон æвзагыл нал дзурдзысты?!
Подробнее...
iriston.com

Уарзиаты Вилен – ИРОН МУХАДЗЫРТÆ ТУРЧЫ

Картинка Нудæсæм æнусы дыккаг æмбисы ирæтты иу хай ныууагътой сæ райгуырæн бæстæ æмæ алыгъдысты æмдингæнæг Туркмæ. Кавказæй цы адæм лыгъдысты, уыдон иууылдæр хуындысты мухадзыртæ, араббагау уыцы дзырд амоны «лигъдæттæ». Ацы фыдæвзарæн цаутæн цы аххосæгтæ уыд,. уыдоны тыххæй ирзонынады дзæвгар ныхас цыдис. Суанг ма паддзахы заманы джиппæй уагъд уыдысты Хъаныхъуаты Инал æмæ Цæлыккаты Ахмæты фыст уацтæ. Советон рæстæджы мухадзырты тыххæй фыстой Дзагуырты Гуыбады æмæ Тотойты Михал. Мæ уацы æз æркæсдзынæн райхалинаг фарстæн æрмæст йæ этнокультурон здæхтмæ. Ацы аспектæн ис стыр ахадындзинад.
Подробнее...
iriston.com

Уарзиаты Вилен – СЫВÆЛЛÆТТИМÆ БАСТ ÆГЪДÆУТТЫ АХАДЫНДЗИНАД ИРМÆ

Картинка Ирон адæмы фыдæлтыккон царды уавæрты ахсджиаг бынат ахсынц алы æгъдæуттæ æмæ фæткæвæрдтæ. Уыдон наукон хуызы иртасгæйæ сбæлвырд вæййынц, иннæ адæмтимæ нæ этнокультурон бастдзинæдтæ, æхсæнадон царды хицæндзинæдтæ этносы удыхъæды миниуджытæ æмæ йæ монон-этикон домæнтæ. Уымæй дæр ахæм сæрмагонд куыстæн йæ нысан æрмæст наукон нæу, фæлæ ма цымыдисаг у æрвылбон царды æууæлтæм гæсгæ дæр. Фыдæлтыккон æгъдæуттæ ивгæ цæуынц фæлтæрæй-фæлтæрмæ, æмæ абон этногрæфтæ сæ сæйрагдæр хæсыл нымайынц, хæстæгдæр рæстæджы адæм сæ нырыккон царды цавæр æгъдæуттæ хæццæ кæндзысты дарддæр, ногæй сæм цы ’фтаудзысты, уый раиртасын.
Подробнее...
iriston.com

Уарзиаты Вилен – ИРОН БÆРÆГБÆТТÆ НЕЗАМАНТÆЙ АБОНМÆ

Картинка Вилен... Лæг æй куыддæр æрымысы, афтæ зæрдæмæ раздæр рухс бакæлы, бар-æнæбары барайы, стæй æваст ферхæндæг вæййы, схъæрзы: цы ’вгъау уыд, цы ’вгъау, йæ тæккæ цардбарæгæй аивгъуыйынæн...
Æппæты фыццаг адæймаг йæ курдиаты раз у хæсджын æмæ æфсæрмыйаг. Йæ курдиаты раз, ома Хуыцауы раз — уый дæ скодта зæрдæргъæвд бæлвырд хъуыддагмæ. Æмæ уыцы хæс дæ уды æмæ дæ зонды фыдæбонæй куы æххæст кæнай, уæд уымæй стыр хæрзты цæуыс адæмæн дæр. Адæм дæ арфæйаг æмæ райгондæй баззайдзысты æви нæ, ууыл та уыйбæрц нæ хъуыды кæныс — фæзоныс æй, хæрзгæнæджы хъысмæт арæх куыд рауайы, уый...
Йæ цытджын хæс фидгæйæ Виленæн бирæтæ бантыст, фæрнæйдзаг хæрзты бацыд ирон дзыллæйæн, ирон зонд æмæ удæн.
Гъемæ мах дæр уыцы арфæ уæд, цæмæй Вилены хуызæн разагъды лæгты, — нæ рухсы бадинæгты, — бæрзонд номы аккаг уæм уæлæуон фыдæбойнаг царды.

Журнал «Мах дуг», 2002, №12
Подробнее...