?

Log in

No account? Create an account

Ирон интеллигенцийы зындгонд минаеваерттæ
iriston.com
iriston_com
Картинка Ирон интеллигенцийы зындгонд минаеваертты къамтæ, "Мах Дуг", 2002 аз, № 6.
Подробнее...

ИРОН СЫВÆЛЛÆТТЫ ХЪÆЗТЫТÆ
iriston.com
iriston_com
Картинка Гъазунцæ си зумæги ехбæл. Биццеутæ скæнунцæ гæнæ æхситæ, сæ дæргъцæ 1,5 м. Ахирхунцæ кæрзæ, акъаци кенæ æндæр федар гъæдæй къæбæл 5–6 см бæрцæ, ниххуайунцæ си зæгæл, зæгæли фий гъæуама 1 см бæрцæ кæса æндæмæ къæбæлæй, ма си рауайуй кинти. Гæнæ æхсæ ибæл истохунцæ. Æхси иннæ кæрон ба сæ еу къохбæл бабæттунцæ. Уæдта еугурæй дæр еумæ фехсунцæ ехмæ кинти, æхсæ ци къохбæл баст у, уой ба ратъæпп кæнунцæ ма кинти зелунцæ ехбæл...
Подробнее...

ПОСЛЕДНИЙ ПОХОД ВЕЛИКОГО ИСКАТЕЛЯ
iriston.com
iriston_com
Картинка Много ли найдется читателей, никогда не слышавших о главном авторе этой книги? Много ли на свете стран, где бы не издавались описания его путешествий? Если и есть такие, то число их день ото дня убывает. Соотечественники уже объявили Тура Хейердала (06.10.1914-18.04.2002) самым знаменитым норвежцем XX в. А он гордился родиной и считал себя гражданином Мира, посвящая жизнь идее исторического и культурного единства человечества.
Подробнее...

СКИФТÆ ÆМÆ НАРТÆ
iriston.com
iriston_com
Картинка Рагзаманты нæмттæ «скифтæ», «кельттæ» кæнæ «эфиоптæ» амыдтой тынг бирæ æбæрæг адæм. Скифтæ цардысты бердзенты зæххыты Цæгатскæсæн фарс. Фæлæ мах цы историкты кой ракæндзыстæм, уыдон дызæрдыг кæнынц дыууæ хъуыддагыл. Геродоты хъуыдымæ гæсгæ «скифтæ» сты, кæрæдзимæ æнгом баст чи уыд, иу æвзагыл чи дзырдта æмæ Дунайы дæлвæзтæй Азовы денджызмæ, стæй дарддæр чи ахæлиу былгæрæттæй, уыцы адæмыхæттытæ. Геродот (уый фæстæ та Лукиан дæр) хицæн кæны скифты æмæ савроматты, арæх сын знæгтæ чи уыд, сæ уыцы скæсæйнаг сыхæгтæй. Уыдон тыххæй дзуры æрмæст уый, æмæ кæй равзæрдысты скифтæ æмæ амазонкæтæй, уымæ гæсгæ зæгъæн ис: ce ’взаг æмæ æгъдæуттæ сты сæ фыдæлты ’взаг æмæ æгъдæутты æнгæс, æрмæст иуцасдæр тызмæгдæр.
Подробнее...

НЫХАС ЖОРЖ ДЮМЕЗИЛИМÆ
iriston.com
iriston_com
Картинка Уый y Францы Академийы уæнг, сæххæст ыл 80 азы. Йæ ном — Жорж Дюмезиль. Уый кæсы фæсарæйнаг æвзæгтыл, æрмæст ма цалдæргай адæймæгтæ, кæнæ та иунæг адæймаг кæуыл дзуры, йе та бынтондæр чи фесæфтис, ахæм æвзæгтыл. Уый иттæг хорз зоны скандинаваг хуыцæутты æмæ Кавказы таурæгътæ, куы йæ бафæнда, уæд Индийы æмæ Ираны хуыцæуттимæ дæр æмсæр ныхас кæндзæни. Уый y историк, мифолог, лингвист, филолог æмæ а. д. Цыбыр дзырдæй, уый у, йæ чингуытæ æгас дунейы дæр кæмæн кæсынц, ахæм ахуырлæг.
Подробнее...

Фиппаинæгтæ æртæнысанон теорийы тыххæй
iriston.com
iriston_com
Картинка XX æнусы наукæйы Ж. Дюмезиль у, æмбал кæмæн нæй, ахæм диссаджы фæзынд. Нæ уыдис æндæр ахæм ахуыргонд, уыйау æмхуызон арф чи зыдта ромаг пантеоны структурæ дæр æмæ убыхаг æвзаджы мивдисджыты ифтындзæджы лыстæг хицæндзинæдтæ дæр. Нырыккон ахуыргæндты бон нæма y сæ наукон авналæнты уыйбæрц æгæрон зонындзинæдтыл аххæссын...
Подробнее...

ЦÆЛЫККАТЫ АХМÆТ — ХЪАЗУАТ ДУДЖЫ БÆГЪАТЫР ХÆСТОН (1882–1928)
iriston.com
iriston_com
Картинка Цæлыккаты Ахмæт райгуырдис 1882 азы Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы Ногхъæуы. Уыцы рæстæджы ма ног уыдысты Кавказы хæсты хабæрттæ, æмæ сæ йæ чысылæй хъусгæ ’рцыд Ахмæт. Кавказ уыди Уырысы дæлбар, хицауиуæг дзы кодтой æцæгæлон æгъдæуттæ, колонион бæстæты куыд вæййы, афтæ. Æндæр хъуыды, æндæр зондахаст кæнæ æндæр æгъдæуттæн дзы сулæфт нал уыди
Уæрæхдæр дуне Ахмæт уынын байдыдта, Стъараполы гимназы ахуыр кæнгæйæ. Ам бирæ уыд цæгаткавказаг фæсивæд. Каст æй фæци 1899 азы. Рауæрæхдæр сты дунемæ йæ фæндæгтæ. Бацыд Мæскуыйы университеты юридикон хайадмæ...
Подробнее...

Цæлыккаты Ахмæт – ТАУРÆГЪТÆ, НОВЕЛЛÆТÆ
iriston.com
iriston_com
Картинка ЦÆЛЫККАТЫ Ахмæты тыххæй Ибрагим Чулик фыста: «Стать в качестве друга и брата к близким, быть истинным сыном отчизны и посвятить себя на безвозмездное служение народу — дело великое, требующее воли сильной непоколебимой. Таким был Ахмед».  </p>


Йе ’мбæстаг Елехъоты Тамби та журнал «Горцы Кавказа»-йы фыццæгæм (нудæсæм) номыры фыста, зæгъгæ, Ахмæт суанг эмиграцийы зындæр азты дæр æууæндыд уырыссаг демократийы хъомысыл, фæлæ йæ фæстæдæр «царды зилдухæнтæ æмæ цæлхъытæ уыцы хатдзæгмæ æркодтой: Кавказы адæмтæн сæ политикон хæдбардзинадыл тохы зæрдæдаргæ никæуыл у сæхицæй дарддæр».
Подробнее...


ÆФСЫМÆР ÆФСЫМÆРÆН СЫЗНАГ
iriston.com
iriston_com
Картинка Цæлыккаты Темболаты фырт Ахмæт уыди канд Ирыстоны æмæ Цæгат Кавказы нæ, фæлæ Уæрæсейы дæр тæккæ нымаддæр лæгтæй иу. Газетты æмæ журналты йæ уацтæ, йæ литературон уацмыстæ зынын райдыдтой XX æнусы райдайæны. Уыимæ канд литераторы куыст нæ кодта, фæлæ ма уагъта газеттæ, журналтæ (альманахтæ), чингуытæ: 1910 азы Бакуйы рауагъта альманах «Утро гор», 1915–1916 азты газет «Суз» («Дзырд», Мæскуы), 1919–1920 азты газеттæ «Вольный горец» (Тифлис), 1920 азы газет «Ног цард» (иронау, Тифлис) æмæ «Ени Дуния» (тюркагау, Тифлис). Йæ чингуытæ «Чаша жизни» (Мæскуы, 1912), «Кавказ и Поволжье» (Мæскуы, 1913), «В горах Кавказа» (Мæскуы, 1914) зындгонд уыдысты Ирыстоны æдде дæр.
Подробнее...

Ахмед Цаликов – РАССКАЗЫ
iriston.com
iriston_com
Картинка ЦАЛИКОВ АХМЕД (АХМЕТ) ТЕМБУЛАТОВИЧ - (настоящая фамилия Цалыккаты) (1882, Тверская область – 1928). Из семьи осетина-мусульманина. В 1899 поступил на юридический факультет Московского университета; участвовал в студенческом движении, в декабре 1905 – в революционных событиях во Владикавказе. Член РСДРП, меньшевик. Подвергался арестам. После поражения Революции 1905 – 07 выступал во Владикавказе за созыв беспартийного рабочего съезда и создание широкой классово-политической организации пролетариата накануне 5-го (Лондонского) съезда РСДРП (1907), за что подвергся критике со стороны В.И. Ленина (см.: ПСС, т. 15, с. 181, 182, 184). Сотрудничал в меньшевистских изданиях "Наше Дело" (1906), "Возрождение" (1908 – 09) и других. Координировал деятельность Терско-Дагестанского и Северо-Кавказского союзов РСДРП, Владикавказского, Кубанского и Армавирского комитетов РСДРП. Пропагандировал идеи национального возрождения мусульман. Накануне первой мировой войны возглавил мусульманское движение на Тереке.
Подробнее...